Scheda opera
Codice opera: DtI
Autore: Pietro Ranzano
Link autore: https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-ranzano_(Dizionario-Biografico)/
Edizione: Pietro Ranzano, Descriptio totius Italiae (Annales, XVI-XV), a c. di A. Di Lorenzo, B. Figliuolo, P. Pontari, Firenze, Sismel-Edizioni del Galluzzo, 2007
Periodo di composizione: 1474-1492/1493
Genere letterario: Storiografia, Corografia
Traduzione a cura di: Sara Crea
Excerpta a cura di: Sara Crea
Scheda testo
Riferimento bibliografico: XV.1.96-97, p. 277.
Data: 1474-1492/1493
Luogo: fiume Calore, Atripalda, Grottaminarda, Flumeri, Trevico, fiume Ulfita, Melito Irpino, Torreamando, Zungoli, monte Crepacuore, fiume Miscano, Montecalvo Irpino, Corsano, Ariano Irpino
Testo:

96. Tripalto postea flumini, in quem ingreditur Calor, adiacet Tripalta, nobile propter officinam ferrariam oppidum eidemque fluvio est ad dexteram diffamatissima et latissima illa et viatoribus suspectissima silva, quam ex fluvii nomine nuncupant Tripaltam. Supra quam ad dextram eidem flumini sunt proxima: Crypta Menarda, Flomarium, Vicus. 97. Ad sinistram autem: Miletum, Amandum, Iunculum. Et his imminet Apeninus, qui his in locis, Grunius nominatus olim, hodie Crepacorius dicitur. Inde autem Tripaltus habet fontem. Cadit et a Crepacorio flumen aliud, Miscanus nomine, qui et ipse fertur in Calorem et ad dextram habet Cursanum ac Montem Calum. Collis arduus est inter duos hos fluvios et in eo situm est episcopatus comitatusque titulo insigne oppidum quod prisco corrupto vocabulo pro Ara Iani, Arianum hodie cognominant.

Traduzione:

96. Successivamente, è vicina al fiume Tripalto1, in cui si immette il Calore, Atripalda, cittadina famosa per la lavorazione del ferro. Alla destra dello stesso fiume si estende la famigerata e amplissima foresta, assai temuta dai viaggiatori, che dal nome del fiume è chiamata Tripalda. Sopra, sulla destra, si trovano vicini al medesimo fiume: Grottaminarda, Flumeri, Vico2. 97. Alla sinistra invece: Melito3, Amando4, Zungoli. E su questi sovrasta l’Appennino, che in questi luoghi un tempo era chiamato Grunio, oggi è detto Crepacuore. Lì invece il Tripalto ha la sorgente. Sgorga dal Crepacuore un altro fiume, chiamato Miscano, che si immette nel Calore ed ha alla destra Corsano e Montecalvo5. È un arduo colle posto tra due fiume e in esso è situata la cittadina famosa per la dignità dell’episcopato e della contea, che, corrotto l’antico nome, da Ara Iani è oggi chiamata Ariano.6 

Note:

1 Il fiume Ufita. 

2 Trevico. 

3 Melito Irpino. 

4 Torreamando.

5 Montecalvo Irpino. 

6 Ariano Irpino. 





CATEGORIE
COROGRAFIA E TOPOGRAFIA Territori, regioni e province
COROGRAFIA E TOPOGRAFIA Fiumi
COROGRAFIA E TOPOGRAFIA Monti