Scheda opera
Codice opera: DtI
Autore: Pietro Ranzano
Link autore: https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-ranzano_(Dizionario-Biografico)/
Edizione: Pietro Ranzano, Descriptio totius Italiae (Annales, XVI-XV), a c. di A. Di Lorenzo, B. Figliuolo, P. Pontari, Firenze, Sismel-Edizioni del Galluzzo, 2007
Periodo di composizione: 1474-1492/1493
Genere letterario: Storiografia, Corografia
Traduzione a cura di: Sara Crea
Excerpta a cura di: Sara Crea
Scheda testo
Riferimento bibliografico: XV.1.9, pp. 254-255
Data: 1474-1492/1493
Luogo: Aprutia, fiume Biferno, Vasto, Larino, Corfinio, fiume Sangro, Ortona, Sulmona, fiume Aterno-Pescara, fiume Piomba, fiume Tronto, Giulianova, Cupra Marittima, Teramo
Testo:

Horum itaque, iuxta Ptolemaeum1, litoralis descriptio sic se habet. Ferentanorum quidem Fiterni fluvii hostia Bica, Istonium; mediterranea Larinum et Anxanum. Pelignorum autem Sari fluvii hostia et Orton; mediterranea Furconium, Sulmo, Marrucinorum Aterni fluvii hostia, Matuni fluvii hostia. Post quae sunt agri Piceni Ptolemaeus ostendit iuxta suorum temporum descriptionem. At hodie hinc ad amnem usque Truentium, Praegutinorum litoralia protenduntur. Eis itaque nos haec adiicimus quae ei genti tribuerat: Castrum Novum, Cupram Maritimam, Truentii hostia et in mediterraneis Beretram et Interanniam.

Traduzione:

Secondo Tolomeo si ha questa descrizione della zona costiera di questi popoli: dei Frentani la foce del fiume Biferno, Bica2, Istonio3, le zone interne Larino e Anxano4; dei Peligni, invece, la foce del fiume Sangro e Ortona e le zone interne Furconio5 e Sulmona; dei Marrucini la foce del fiume Aterno e del fiume Matuno6. Successivamente, Tolomeo mostra i territori che, secondo la descrizione dei suoi tempi, sono del territorio dei Piceni. Ma oggi fino al fiume Tronto si estende la zona costiera dei Pregutini. E così noi aggiungiamo questi luoghi che aveva attribuito a quel popolo: Castronuovo7, Cupra Marittima, e nelle zone interne Beretra8 e Interamnia9.

Note:

1 Ptol., Geog., III, 1, 15, 16, 18, 51, 55. 

2 Bica è di incerta localizzazione, forte l’attuale Termoli. 

3 Istonio è l’attuale Vasto. 

4 Anxano è l’odierna Lanciano. 

5 Furconio è l’attuale Corfinio. 

6 Il fiume Matuno è l’odierno Piomba.

7 L’odierna Giulianova.  

8 Beretra era probabilmente situata vicino Montorio al Vomano.

9 L’attuale Teramo. 




CATEGORIE
COROGRAFIA E TOPOGRAFIA Territori, regioni e province
ANTIQUITATESAuctoritates