Igitur ne iis, qui vetera sequuntur, nova quoque ignota sint nomina, placet quae nunc sunt et quae olim fuere appellationes regionum, in quibus a Picinino bellum hoc gestum est paucis describere. Aprutium unde nomen ceperit affirmare vix ausim: alii enim ab apris ductum putant, quod cum asperrimi montes silvestriaque admodum in eo sint loca apris inde frequentibus abundet; alii quod pars quaedam eius Praecutinorum quondam esset, corrupto nomine, pro Praecutio Aprutium dictum volunt. Sunt qui a locorum asperitate deducant factumque ex Asprutio Aprutium velint idque nomen montanis primo locis inditum, post vero ab iis, qui regum vectigalia exigerent, paulatim productum plures simul regiones complexum esse, siquidem Marsos continet, qui nunc in Tallacotienses, Albenses, Celanenses, Aquilanos, Mareriosque distributi sunt (etsi Sabinorum hi quadam ex parte quam Marsorum olim magis fuere) itemque Carpseolanos, adhaec Piceni partem quae a Truento Aternum usque, hinc Aquilanorum montibus, illinc Hadria continetur. Isque ager ab iis quae in ea regione sunt oppidis nomen accepit, ut Teramanus, Hadrianus Pinnensisque. Nam quae pars maxime septentriones spectat olimque Sabinorum fuit ea nunc Montanea vocatur. Peligni cum in tris olim divisi essent partes, quae in plano sita est, eam incolae Valvam nominant, in qua Sulmo est, nobile ac frequens oppidum totiusque regionis emporium. Reliquae partes duae ob coeli inclementiam ignobiles factae desertaeque pene a cultoribus, pabulum aestate pecudibus ministrant. Quod ab Aterno et Saro, id est Piscaria et Sangro fluminibus, ac Maiella et Coctia montibus clauditur Adriaque alluitur in qua sunt Horton, Lancianum ac Theate, olim Marrucinorum fuit, in quibus Theates praestabant. Quod est a Saro Trifernum usque Ferentani tenebant (mons hodie quoque Ferentus dicitur), post quos sunt Dauni. Ferentanorum quondam celeberrimum fuit oppidum Istonium: nunc est Vastum ab Amone agnominatum. Est in eo tractu celebre oppidum Atissa; a Pelignis per Apeninum, qua in meridiem vergit, Samnites ac Campaniam pertingit, Vulturno flumine dirimente, qui agrum Venafranum ab Iserniensi dividit. Haec loca Samnites olim tenebant. Coeterum Aprutium universum regum praefecti in partis distribuunt duas: nam quod ab Aterno ac Marsorum clauditur montibus, id Ulterius Aprutium appellant; quod Marrucinos, Pelignos, Ferentanos et partem Samnitium complecti diximus, huic Citeriori Aprutio nomen fecere utrumque Piscaria (ut dictum est) fluvio dirimente.276 Sed redeo unde digressus sum